Κατερίνα Πολυχρονάκη

                                                                                                                                                                                              Πολιτικός επιστήμονας

master ευρωπαϊκών σπουδών

Το πρόβλημα της «Χρυσής Αυγής» δεν είναι απλό και δεν εξαντλείται δυστυχώς σε καταγγελίες ή στη δικαστική αντιμετώπιση εγκληματικών συμπεριφορών.

Το θέμα της ανόδου της ακροδεξιάς έχει απασχολήσει τα Κοινοτικά Όργανα εδώ και δεκαετίες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (Ε.Κ.) πρωτοστάτησε με τη σύνταξη Εκθέσεων βαρύνουσας σημασίας, χρήσιμων ακόμα και σήμερα.   

Όταν στις ευρωεκλογές του 1984 το ακροδεξιό κόμμα Front National (F.N.) του J.M. Le Pen συγκέντρωσε 10 έδρες στην Ευρωβουλή, συστάθηκε άμεσα Εξεταστική Επιτροπή του Ε.Κ. για την άνοδο του φασισμού και του ρατσισμού στην Ευρώπη με εντολή μεταξύ των άλλων να διερευνήσει «τη σχέση μεταξύ της ανόδου του φασισμού και του ρατσισμού και της επιδείνωσης των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών, για παράδειγμα φτώχεια, ανεργία κ.λ.π.»

Η Επιτροπή συνέταξε την περίφημη Έκθεση Ευρυγένη το Δεκέμβριο 1985, παρουσιάζοντας αναλυτικά την κατάσταση σε κάθε χώρα. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Le Pen ως πρόεδρος της Ομάδας των Κομμάτων της Ευρωπαϊκής Δεξιάς αμφισβήτησε και προσπάθησε να μπλοκάρει την λειτουργία της Επιτροπής,  χωρίς αποτέλεσμα.

Για την  Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (Ο.Δ.Γ.) η εν λόγω Έκθεση μεταξύ άλλων αξιοποίησε τις «Εκθέσεις σχετικά με την προστασία του Συντάγματος» (VERFASSUNGSSCHUTZBERICHTE, VS BERICHTE) των ετών 1983 και 1984 οι οποίες εκπονούνταν ετησίως υπό  την εποπτεία του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εσωτερικών από το 1961.  Η ακροδεξιά στην Ο.Δ.Γ. χαρακτηρίζονταν από αδιάλλακτο εθνικισμό, απόρριψη των αρχών της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ρατσιστικές και αντισημιτικές τάσεις, περιφρόνηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης του ναζισμού.  Η πολιτική δράση της περιελάμβανε την σύμπτυξη πολυάριθμων μαχητικών ομάδων, βιαιότητες, παραστρατιωτικές δομές, διάδοση εξτρεμιστικού ξενόφοβου Τύπου και σε ορισμένες περιπτώσεις μαζικές δομές και συμμετοχή στις εκλογές.

Μόνο το 1984, οι 89 διαφορετικές ομάδες και οργανώσεις που αριθμούσαν  23.450 μέλη, 87 περιοδικές εκδόσεις με συνολική ετήσια κυκλοφορία 8,5 εκ. αντίτυπα, με διεθνείς διασυνδέσεις, κατηγορήθηκαν για 11 τρομοκρατικές επιθέσεις, 1137 παραβιάσεις της νομοθεσίας, αποκάλυψη παράνομου οπλοστασίου κ.α.  Η Έκθεση έδινε ιδιαίτερη έμφαση στη συνεχή εναλλαγή των πολιτικών επωνυμιών αυτών των ομάδων λόγω των θεσμικών πιέσεων και των δικαστικών κυρώσεων που επιβάλλονταν σε ορισμένα ανώτατα στελέχη τους καθώς και στην πιθανή διεύρυνση της επιρροής τους από την ανάπτυξη των ξενόφοβών και  αντιμεταναστευτικών αισθημάτων.

Η Γαλλική ακροδεξιά καταγράφηκε ιδιαίτερα ισχυρή και με ιστορικές ιδιαιτερότητες. Η Έκθεση Ευρυγένη άντλησε στοιχεία μεταξύ άλλων και από την αντίστοιχη έκθεση της γαλλικής Γερουσίας. Ανέφερε ως στόχους της ακροδεξιάς τρομοκρατίας τους βορειοαφρικανούς και τη γαλλική εβραϊκή κοινότητα,  κατέγραψε πλειάδα ακροδεξιών οργανώσεων με πλούσια τρομοκρατική δράση και παρουσίασε το Εθνικό Μέτωπο (F.N.) ως προσπάθεια συνένωσης των ποικίλων ρευμάτων της εθνικιστικής ακροδεξιάς.  Επικαλούμενη μαρτυρίες ειδικών τόνισε την αύξηση της ξενοφοβίας θεωρώντας την πρόδρομο φαινόμενο κάθε ενσωμάτωσης και υπογράμμισε  το γεγονός πως στην σύγχρονη Γαλλία ένας στους 3 γάλλους κατάγεται από μετανάστες των 100 τελευταίων χρόνων.

Αναφορικά με την Ελλάδα η Έκθεση, για ιστορικούς και πολιτικούς λόγους, θεώρησε τη δράση των οργανώσεων της ΕΠΕΝ, ΕΝΕΚ και Κ4Α  περιθωριακή παρά την τότε εκπροσώπηση της ΕΠΕΝ στο Ε.Κ. με τον Χ. Δημητριάδη.

Η έκθεση ανέφερε εμφατικά ότι δεν είναι τόσο οι οικονομικές δυσκολίες που διαβρώνουν τα δημοκρατικά αντανακλαστικά όσο η αύξηση της ανεργίας, ιδιαίτερα των νέων που αισθάνονται στερημένοι από κάθε προοπτική σταθερής απασχόλησης και δυνατότητα αληθινής κοινωνικής ενσωμάτωσης καθώς και οι συνέπειες της μακροχρόνιας οικονομικής ύφεσης.

Το 1990 κατατέθηκε νέα Έκθεση με εισηγητή τον Glyn Ford και αναλυτική πανευρωπαϊκή παρουσίαση της κατάστασης, η οποία κατέληγε σε συγκεκριμένες Συστάσεις προς όλα τα θεσμικά Κοινοτικά Όργανα. Μεταξύ των άλλων συνέστησε τη δημιουργία συστήματος παρακολούθησης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, την εγγραφή κονδυλίου στον προϋπολογισμό του 1991 για ανάληψη δράσεων, την προσχώρηση της τότε Κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τον ορισμό κοινοτικού αρμόδιου για την εισδοχή μεταναστών, την ανάληψη πρωτοβουλιών στον τομέα της εκπαίδευσης και της αντίστοιχης ενημέρωσης των δημοσιογράφων, τη χορήγηση του δικαιώματος εκλέγειν και εκλέγεσθαι στους νόμιμους μετανάστες υπό προϋποθέσεις στις τοπικές εκλογές κ.α.  

Η παραπάνω συντομότατη παρουσίαση   των Εκθέσεων του Ε.Κ.,  πέρα από την ιστορική της σημασία μας προσφέρει και την εμπειρία της μεθοδολογίας τόσο του Ε.Κ. όσο και των χωρών που συμμετείχαν και προσέφεραν στοιχεία.

Είναι καιρός κατά την άποψη μας, το Ελληνικό Κοινοβούλιο να συστήσει μόνιμη και διαρκή διακομματική Επιτροπή διερεύνησης της ανόδου του νεοναζισμού και της ακροδεξιάς στη χώρα μας. Να χρησιμοποιήσει την πείρα και τη διαθέσιμη γνώση και να ηγηθεί της προσπάθειας καταγραφής των αιτιών και απομόνωσης όλων αυτών που πολλαπλασιάζουν τις ρατσιστικές επιθέσεις, τη  βία και την καταπάτηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων.