Άντρες και γυναίκες, αλλά και παιδιά, που βίωσαν τον κοινωνικό στιγματισμό "θαμμένοι ζωντανοί" μέχρι να τους σπλαχνιστεί ο θάνατος υπήρξαν οι ένοικοι μιας κατ' άλλους "έπαυλης", κατ' άλλους "φάρμας" στην Κύπρο. Είναι οι άνθρωποι που έζησαν για δεκαετίες ολόκληρες στη "Φάρμα των Λεπρών". Μόνο τρεις από αυτούς βρίσκονται πια στη ζωή- είναι οι τρεις αποθεραπευμένες γερόντισσες του Λεπροκομείου της Λάρνακας.

Στους ανθρώπους αυτούς είναι αφιερωμένο το βιβλίο του διδάκτορα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ Κυριάκου Χατζηκυριακίδη, με τίτλο "Η Φάρμα των Λεπρών της Κύπρου. Η βρετανική πολιτική υγείας και η τύχη των εγκλείστων (1878 - 1930)", που παρουσιάζεται απόψε (στις 7 μ.μ.) στο Πολιτιστικό Κέντρο Ευόσμου (Μ. Αλεξάνδρου 57) από την ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας του ΑΠΘ Άρτεμη Ξανθοπούλου - Κυριακού, τον αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Κύπρου Πέτρο Παπαπολυβίου και τον δερματολόγο - αφροδισιολόγο Αριστείδη Μπίκο. 

"Από τη 'Φάρμα των Λεπρών', που δημιουργήθηκε στις αρχές τους 19ου αιώνα, με δωρεά του Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου, δεν έχει απομείνει πια ούτε ίχνος. Στη θέση της, σήμερα, βρίσκεται το κρατικό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Από το 1955, το Λεπροκομείο μεταφέρθηκε στην Αλυκή Λάρνακας, έχοντας ως μοναδικές ενοίκους τις τρεις ηλικιωμένες που ζουν εκεί" επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ - ΜΠΕ, ο κ. Χατζηκυριακίδης.

Αναφορικά με τη λέπρα στην Κύπρο, ο κ. Χατζηκυριακίδης τονίζει ότι αυτή δεν έλαβε ποτέ επικίνδυνες διαστάσεις, όπως αντίθετα συνέβη με άλλες ασθένειες, κυρίως την πανώλη και την ελονοσία (μαλάρια), αλλά και την ευλογιά, τη σύφιλη κ.λπ.

 "Παρ' όλα αυτά, η λέπρα απασχόλησε έντονα και για δεκαετίες την κοινωνία του νησιού τόσο στην ύστερη οθωμανική περίοδο όσο και στην Αγγλοκρατία. Ειδικότερα, μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, οι λεπροί της Κύπρου, απόκληροι της ζωής και αποκρουστικοί στην όψη λόγω της ασθένειας, θεωρητικά είχαν τη δυνατότητα να κυκλοφορούν στο νησί δίχως κανένα περιορισμό. Στην πραγματικότητα, μπορούσαν να κυκλοφορούν ελεύθερα μέχρι τα όρια της επικράτειας των υγιών. Ο γνωστός τρόμος και η αηδία που προκαλούσαν στους υπόλοιπους κατοίκους, τους ανάγκασε να αναζητήσουν έναν τόπο για τη συνέχιση της ζωής τους" αναφέρει ο κ. Χατζηκυριακίδης.

Η πραγματική μέριμνα για τη νοσηλεία των λεπρών στην Κύπρο, όπως αναφέρει ο κ. Χατζηκυριακίδης, ξεκίνησε ουσιαστικά το 1930, ενώ τα θεραπευτικά φάρμακα για τη λέπρα, η οποία, σήμερα, υπό προϋποθέσεις, είναι ιάσιμη νόσος, έφτασαν με σημαντική καθυστέρηση στην Κύπρο- στα τέλη της δεκαετίας του 1940. Τον Μάρτιο του 1953, άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι στη θέση του λεπροκομείου θα ιδρυόταν Κολέγιο ως κλάδος του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Η μετεγκατάσταση του λεπροκομείου έγινε τελικά τον Σεπτέμβριο του 1955, στην Αλυκή της Λάρνακας, αφού προηγουμένως οι ασθενείς είχαν κάνει σκληρό αγώνα για τη ματαίωσή της.

 "Στη Λάρνακα 'μεταφέρθηκε' πέτρα πέτρα και η εκκλησιά του Αγίου Χαραλάμπους, η οποία υπήρξε σημείο αναφοράς για τους ασθενείς της 'Έπαυλης των λεπρών'. Η εκκλησία, όχι μόνο σώζεται σε άριστη κατάσταση, αλλά μέχρι και τις ημέρες μας γίνονται θείες λειτουργίες, πανήγυρη στις 10 Φεβρουαρίου (ημέρα γιορτής του Αγίου Χαραλάμπους) και μνημόσυνο την ίδια μέρα υπέρ της οικογένειας του μεγάλου ευεργέτη Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου και των άλλων δωρητών του λεπροκομείου. Η Στέγη 'Άγιος Χαράλαμπος', όπως μετονομάσθηκε το νέο λεπροκομείο, στέγασε στις δεκαετίες που ακολούθησαν και τους τελευταίους λεπρούς της Κύπρου, αφού ήδη από το 1953, χάρη στη θεαματική πια πρόοδο της θεραπευτικής αγωγής, είχε αρχίσει σταδιακά να εφαρμόζεται η κατ' οίκον νοσηλεία. Φυσικά, στο μεταξύ είχαν αρθεί, σε μεγάλο βαθμό -χωρίς ποτέ να εξαλειφθούν εντελώς- οι ποικίλες απάνθρωπες απαγορεύσεις και η προκατάληψη της κοινωνίας για τους στιγματισμένους" προσθέτει ο κ. Χατζηκυριακίδης.

Το βιβλίο του κ. Χατζηκυριακίδη είναι μια μελέτη που βασίστηκε κατά κύριο λόγο στα βρετανικά έγγραφα της περιόδου της Αγγλοκρατίας και αποσκοπεί να καλύψει το κενό της ελληνικής βιβλιογραφίας σε ό,τι αφορά στο θέμα της λέπρας.

Πολύτιμες πηγές ήταν και τα φυλλάδια που εξέδωσε η ηγετική μορφή των λεπρών της Κύπρου Χρίστος Σάββα, στα οποία καταγράφεται η ιστορία της "Φάρμας", οι συνθήκες διαβίωσης των λεπρών σ' αυτήν καθώς και οι προσπάθειες και οι διεκδικήσεις των ασθενών από τη βρετανική διοίκηση για τη βελτίωση τόσο των εγκαταστάσεων όσο και της κατάστασης της υγείας.

Ξεκινώντας από μια γενική αναφορά στη λέπρα και την εμφάνισή της, ο συγγραφέας επεκτείνεται στην αντιμετώπιση της νόσου από τις αποικιακές δυνάμεις, κάνει μια αναδρομή στην ιστορία της λέπρας στην Κύπρο και φτάνει στην περίοδο της Αγγλοκρατίας και στη "Φάρμα των Λεπρών", κάνοντας μια εκτενή αναφορά στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού της, στο διάστημα 1882 - 1909, από τον αρχίατρο Frederick Charles Heidenstam, αλλά και στις προσπάθειες που ο ίδιος κατέβαλε για τη θεραπεία της νόσου. 

Ο συγγραφέας παρουσιάζει τα προβλήματα, την εσωτερική οργάνωση της "Φάρμας" και τις διεκδικήσεις των ασθενών και αναφέρεται στους πρώτους απολυθέντες λεπρούς και στα βήματα προόδου που έγιναν μέσα από τις διεθνείς εξελίξεις.

Τέλος, στο κεφάλαιο "Οίκος των παιδιών λεπρών", ασχολείται με την τύχη των υγειών παιδιών, που γεννήθηκαν από λεπρούς γονείς.