Αποστροφές από κείμενα του Νίκου Καζαντζάκη, λόγους του Ελευθέριου Βενιζέλου και στίχους από τον Ερωτόκριτο του Βιτσέντζου Κορνάρου "δανείστηκε" απόψε ο Σταύρος Θεοδωράκης για να απαντήσει σε όσους τον ρωτούν για το Ποτάμι και την ιδεολογία του, μιλώντας στο λιμάνι του Ηρακλείου.

Διαβάστε ένα απόσπασμα της ομιλίας του:

Γυρνώντας παντού στην Ελλάδα ακούω πολλούς να μου λένε: Φίλε προχώρα, ψηλά το κεφάλι, σε πιστεύουμε, μας δίνεις ελπίδα, και αυτή η ελπίδα μας είναι απαραίτητη. 
Άλλοι, μου λένε: Ποιος είσαι, ποιος σ` έβαλε, τι νομίζεις ότι θα καταφέρεις εκεί που απέτυχαν τόσοι και τόσοι, εσύ θα καταφέρεις το αδύνατο;  Σ` αυτούς έχω μια απάντηση:
- Η ψυχή του ανθρώπου γίνεται παντοδύναμη, όταν συνεπαρθεί από μια μεγάλη ιδέα. Τρομάζεις, όταν ύστερα από πικρές δοκιμασίες, καταλάβεις
 πως μέσα μας υπάρχει μια δύναμη που μπορεί να ξεπεράσει τη δύναμη του ανθρώπου. Τρομάζεις, γιατί από τη στιγμή που θα καταλάβεις πως υπάρχει η δύναμη αυτή, δεν μπορείς πια να βρεις δικαιολογίες για τις ασήμαντες ή άναντρες πράξεις σου, για τη ζωή σου τη χαμένη, ρίχνοντας το φταίξιμο στους άλλους.
Ξέρεις πια πως εσύ όχι η τύχη, όχι η μοίρα, μήτε οι άνθρωποι γύρα σου, εσύ μονάχα έχεις, ότι κι` αν κάμεις, ότι κι` αν γίνεις, ακέραιη την ευθύνη. Και ντρέπεσαι τότε να γελάς, και ντρέπεσαι να περγελάς, αν μια φλεγόμενη ψυχή ζητάει το αδύνατο.  (Ν.ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ)

Τι απαντάμε όμως στη διάβρωση των πάντων, στην απαξίωση, στην κυριαρχία του κακού, στη διαπλοκή, στην απογοήτευση; Οι νέοι βλέπουν την πατρίδα να χάνεται σιγά-σιγά.
- Υπάρχει στον κόσμο ένας μυστικός νόμος, σκληρός κι` απαραβίαστος- αν δεν υπήρχε ο κόσμος θα ήταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος.
Το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικιέται. Θαρρείς κι είναι απαραίτητος πολύς αγώνας και πολύς ιδρώτας  ` για να εξαγοράσει ο άνθρωπος το δίκιο του- κι η ελευθερία είναι το πιο ακριβό αγαθό, δε δίνεται δωρεάν μήτε από τον άνθρωπο μήτε από το Θεό, πηγαίνει από χώρα σε χώρα, όπου τη φωνάξουν, από καρδιά σε καρδιά, ανυπόταχτη, χωρίς συμβιβασμό.
Πατρίδα, πατρίδα αναστενάζει ο Μακρυγιάννης, ήσουν άτυχη από ανθρώπους να σε κυβερνήσουν! 
(Ν.ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ)

Γιατί όμως το έκανες; Έτσι ξαφνικά σηκώθηκες ένα πρωί και είπες έχω χρέος να κατέβω στην πολιτική;
- Ποιό λοιπόν είναι το χρέος μας; Πιστεύουμε ότι το χρέος των ανθρώπων που έχουν τη δυνατότητα να επιδρούν  σήμερα στον τόπο, είτε στο πεδίο τη σκέψης, είτε στο πεδίο της δράσης, είναι τούτο: Να προσαρμόσουμε τη μικρή μας πραγματικότητα στη Μεγάλη Πραγματικότητα [της Ευρώπης] ΠΩΣ; Μορφώνοντας, φωτίζοντας τον λαό, τονώνοντας τις υψηλές, ηθικές, πολιτικές αρχές, καταδεικνύοντας όχι μόνο τα δικαιώματα μας, αλλά και τις υποχρεώσεις μας απέναντι στη χώρα. Εργαζόμενοι εκεί όπου ο καθένας μπορεί. (Ν.ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ)

Τι θα κάνεις λοιπόν, ο κόσμος έχει βρεθεί στο κενό, κόποι μιας ζωής εξανεμίζονται, περιουσίες χάνονται, ζωές θυσιάζονται, υπάρχει ελπίδα;
- Ο αγώνας όπως εμείς τον αντιλαμβανόμαστε ΔΕΝ είναι απλώς και μόνο οικονομικός. Η οικονομική χειραφέτηση είναι προφανώς ουσιώδης, όμως είναι επίσης το μέσο για μια ψυχική, πνευματική, πολιτική, χειραφέτηση των ανθρώπων. Δεν ζητούμε να ανατρέψουμε τις ηθικές και πατριωτικές αξίες  του ελληνικού λαού. Τουναντίον: αυτό που επιδιώκουμε είναι να δώσουμε νέο, σύγχρονο περιεχόμενο στις άξιες του Πολιτισμού μας, στην Παιδεία μας, στην έννοια του Πατριωτισμού, στην έννοια του ενεργού, συνειδητού, ελευθέρου Πατριώτη, Πολίτη. (Ν.ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ)
Οι πολιτικοί σας αντίπαλοι δίνουν συγκεκριμένες υποσχέσεις στον ελληνικό λαό, εσείς τι έχετε να δώσετε;
- Οι πολιτικοί δεν ευθύνονται μόνο για όσα κάνουν όσο ζούνε. Έχουν ευθύνες και μπροστά στις επερχόμενες γενιές. Καθήκον των πολιτικών ανδρών είναι  να δίδουν  στους νέους πολιτικούς άνδρες το παράδειγμα ότι ο δρόμος μέσα από τον όποιο  κάποιος μπορεί να αποκτήσει τη λαϊκή εμπιστοσύνη ΔΕΝ είναι ο δρόμος της κολακείας ή ο δρόμος της αποπλάνηση του λαού αλλά ο δρόμος της ασταμάτητης διαπαιδαγώγησης, ο δρόμος της αλήθειας, την οποία ο πολιτικός πρέπει να λέει παντού και πάντοτε όσο κι αν είναι πικρή. (Ε.ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ)

Μετά τα όσα ζήσατε τους τελευταίους μήνες αλλά και τα όσα ξέρετε για την χώρα, μπορεί κάποιος να είναι αισιόδοξος; 
Νιώθω την ανάγκη, φίλοι και φίλες, να σας εξομολογηθώ αυτή τη στιγμή τις αμαρτίες μου και να ομολογήσω ένα πολιτικό μου ελάττωμα: ρέπω από ιδιοσυγκρασία στην αισιοδοξία.  Η αισιοδοξία  είναι στοιχείο απαραίτητο  για την επιτυχία. Το μέλλον του κόσμου ανήκει στους αισιόδοξους .
    Είμαστε γεμάτοι πίστη για τον Ελληνικό λαό.  Γνωρίζουμε τι αξίζει ο λαός αυτός και πόσα πολλά και αγαθά μπορεί να κατορθώσει αν οδηγηθεί σωστά.  Για τούτο είμαστε προσηλωμένοι στην ιδέα πως και τα έθνη, όπως η Ελλάδα, όπως και τα άτομα είναι υποχρεωμένα να ακολουθήσουν κάποιες απαράγραπτες ηθικές αρχές. Με βάση αυτές τις ηθικές αρχές μπορούμε να πετύχουμε τα πάντα. Ο ελληνικός λαός δεν είναι ανήθικος. Δεν του ταιριάζουν λοιπόν ανήθικες και  διεφθαρμένες κυβερνήσεις.  Η πολιτική μας είναι πρωτίστως ηθική. Από εκεί εκπορεύονται όλα τα αγαθά για τον λαό. (Ε.ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ)

Όποιος με  δίχως πιβουλή
Του πόθου του ξετρέχει
Εις την αρχή ας βασανιστεί
Καλό το τέλος έχει
(ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ, Ερωτόκριτος)

Φωτογραφίες: Αντώνης Γενναράκης