ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

Πριν από πολλά χρόνια, δύο συνάδελφοι, ο Παναγιώτης, κομμουνιστής της τότε ανανέωσης, και ο Γιάννης, συντηρητικός της Δεξιάς, «αντιδικούσαν» στο γραφείο, καθένας με την ιδεολογία του, για το παρόν και το μέλλον του σύμπαντος κόσμου (κοινώς, έκαναν μεταξύ τους πλάκα…). «Ό,τι και να πιστεύεις Γιάννη, το μέλλον θα είναι κόκκινο!», θαύμασε με επαναστατικό οίστρο ο Παναγιώτης. Ο Γιάννης ατάραχος, χαμογελαστός: «Τι εννοείς δηλαδή, Παναγιώτη μου, ότι στο μέλλον όλοι θα πάσχουμε από δαλτονισμό;». Θυμήθηκα το περιστατικό (ήμουν παρών), το «κόκκινο μέλλον» του Παναγιώτη και τον «δαλτονισμό» του Γιάννη, τώρα που τα «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια πρώτης κατοικίας (αλλά και τα ενυπόθηκα επιχειρηματικά) πάνε να βάψουν με άλλο «κόκκινο» το λίαν προσεχές μέλλον, καθώς η κυβέρνηση νομοθετεί και ρυθμίζει –μεταβατικά ή… αμετάβατα– υπό το κράτος ενός «δαλτονισμού», που θα τον έλεγα «δαλτονισμό του περίπου». Το οποίο «περίπου» –που το θεωρώ… σήμα κατατεθέν της εποχής– σημαίνει πως και η κυβέρνηση βολεύεται προσωρινά βάσει του ημεδαπού δόγματος «ουδέν μονιμότερον του προσωρινού», αλλά και οι εκτεθειμένοι στα «κόκκινα» δάνεια πολίτες, που με τα μνημόνια αυξάνονται και πληθύνονται ως οι κόκκοι της άμμου, διατηρούν την αγωνία της… ελπίδας ότι ίσως στο «περίπου» να υπάρχει και το «μπορεί, ποιος ξέρει…».

Είναι κάτι τραγούδια που τα κομποδένω ασυναίσθητα με μυρωδιές, εικόνες και αναμνήσεις. Το "Φιλεντέμ" για παράδειγμα. Μυρίζει αρνάκι στη σούβλα. Πασχαλιά και λεμονανθούς. Η Ζαμπία είναι χωμένη στο μικρό κουζινάκι και στέκεται γελαστή πάνω από το μαυροτήγανο με τις πατάτες. Το πικ-απ βγαλμένο στο δώμα. Κοιτά τους άλλους που ανακατεύουν τους δίσκους και το χρυσό της δόντι στραφταλίζει στο φως. Ώσπου, ακούγεται το Φιλεντέμ. Παρατά το τηγάνι, σκουπίζει βιαστικά τα χέρια στην ποδιά της και βάζει μία φωνή: - Τις πατάτες να κοιτάτε γιατί εγώ το Φιλεντέμ θα το χορεύω πάντα. Ανεβαίνει στο δώμα και πετάει τα παντοφλάκια της στο τελευταίο σκαλί. Βουτάει τη λαδωμένη πετσέτα, ανοίγει τα χέρια κρατώντας τις άκρες της κι αρχίζει το χορό. Χρόνια την άκουγα να μιλάει με κείνη την τσιριχτή -ενοχλητική σχεδόν- φωνή της και απορούσα πώς γλύκαινε τόσο κι άλλαζε σαν τραγουδούσε το Φιλεντέμ. Είχε τους λόγους της όμως η Ζαμπία. Χήρα με 4 παιδιά πια και 7 εγγόνια. Τον πόλεμο τον θυμάται αχνά στα μικράτα της, αλλά ήταν αιτία η πείνα και η φτώχια του και την πάντρεψαν αμέσως μετά με τον Χαραλάμπη.

Έχοντας -ομολογουμένως- καταναλώσει αρκετές θεωρίες συνομωσίας στην οθόνη κι έχοντας παρακολουθήσει αρκετό κομμάτι σχεδιασμών αγροτικής πολιτικής στις Βρυξέλλες, καταλήγω εμμονικά σχεδόν στο συμπέρασμα πως προ ετών κάποιος ιθύνων νους σχεδίαζε εμπειρικά και αριθμοσκυφτούλικα, πως θα κατανείμει την πίτα των ευρωπαϊκής παραγωγής και των πελατών της. Υποψιάζομαι μάλιστα (τύφλα να 'χει ο Σέρλοκ Χόλμς) πως ήταν μάλλον γερμανοτραφής ή έστω Βρετανός και σκέφτηκε πως αφού ο τόπος του εισάγει ... ζαρζαβατικά από τους γείτονες, καλό θα ήταν να τους αφήσει να τρώγονται ποιός θα του τα πουλήσει φθηνότερα. Πώς αλλιώς να εξηγήσω το γεγονός ότι τα κύρια επιδοτούμενα προϊόντα Γαλλίας, Ιταλίας, Ισπανίας, Ελλάδας και Τουρκίας είναι παρεμφερή; Κι ίσως να μην είχα μπει στον κόπο να τα σκέφτομαι όλα αυτά αν ζούσα στο Μπορντώ της Γαλλίας κι είχα εξασφαλίσει καλοπληρωμένο αντίτιμο για την φετινή σοδειά του κρασιού. Ίσως πάλι να μην τα σκεφτόμουν ακόμη κι αν ζούσα στον τόπο του Μπερλουσκόνι, αφού το λαδάκι μου θα 'ταν πρώτο σε εξαγωγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά και στην .. Ιθπανία να ζούσα πάλι "ζαμάν φου" θα 'λεγα, γιατί όσο να 'ναι "τρεις το λάδι, τρεις το ξύδι, στα λεφτά μας είμαστε". Η ευτυχοδυστυχία μου όμως είναι πως ζω στην Κρήτη. Σ' αυτόν τον τόπο που πέφτει μακριά από την Αθήνα των σχεδιασμών περί αγροτικής ανάπτυξης (κοτζάμ Αιγαίο και που να τρέχεις) μ' αυτούς τους ταλαίπωρους μαυροπουκαμισάδες, που απολαμβάνουν όλοι συχνά πυκνά στις οθόνες τους, όταν κάνουν απόβαση στο κλεινόν άστυ και γίνονται .. βιντεάκια στο youtube.

Πάνε χρόνια που η Ελλάδα δεν επενδύει την εθνική προβολή στην έβδομη Τέχνη της. Ο "Ζορμπάς" του Καζαντζάκη και η Άνναμπελ με τα "μύγδαλα" κάποτε μιλούσαν για τον τόπο μας καλύτερα από χίλιες διαφημιστικές μπροσούρες. Μετά ... επενδύσαμε στις παγκοσμιοποιημένες μεθόδους και στην Ολυμπιάδα. Ενδιάμεσα όμως -γιατί πολλά γίνονται μα δεν φαίνονται- άνθρωποι που βλέπουν πέρα από τη μύτη τους προσέγγισαν σε ανύποπτο χρόνο το Γιάννη Σμαραγδή. Οι πιο εύρωστες επιχειρήσεις της Κρήτης πίσω τους. Και του ζήτησαν να φτιάξει μία ταινία για τον Γκρέκο που θα τη χρηματοδοτούσαν. Μνημείο της καλώς εννοούμενης διαφήμισης του τόπου διεθνώς. Την πάλευε τούτη την ιδέα επτά χρόνια (!!!) ο Σμαραγδής. Γύρισε τον κόσμο και έψαχνε παραγωγούς, ηθοποιούς, στοιχεία, χνάρια του Γκρέκο. " Ο Γκρέκο είναι μία μορφή που υπερασπίστηκε την Ελλάδα σε μία κρίσιμή της στιγμή, έλεγε ο σκηνοθέτης. Και κυρίως υπερασπίστηκε την Κρήτη, που υποταγμένη καθώς ήταν τότε και σκλαβωμένη, ο Γκρέκο την άφησε και πήγε στο κέντρο των κατακτητών και τους .... κατάκτησε. Αυτό θεωρώ ότι δεν είναι τελείως άσχετο με αυτό που συμβαίνει στους καιρούς μας, όπου πολλοί και με πολλούς τρόπους επιδιώκουν να μας κατακτήσουν και πρέπει και ‘μείς με την σειρά μας να βρούμε τρόπους να τους κατακτήσουμε". Λόγια και θεωρήσεις διαχρονικές που ισχύουν πιότερο από ποτέ στις μέρες μας. Κι ο Σμαραγδής δεν το είπε μόνο. Το έκανε κιόλας. Κατέκτησε αίθουσες, κριτικές, κοινό, τόπους κι ανθρώπους με τον Γκρέκο του. Λίγο πριν ξεκινήσει τα γυρίσματά του για την ταινία του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (που χθες το Τολέδο τον θυμήθηκε πανηγυρικά) ο σκηνοθέτης ήρθε στην Κρήτη κι οργάνωσε οντισιόν για τους κομπάρσους του έργου του.